Çin Ticaret Bakanlığı, ABD’nin 5 Çinli şirkete İran petrolü nedeniyle getirdiği yaptırımları tanımayı yasakladı. Karar, uluslararası hukuk ihlaline yanıt.
Çin Ticaret Bakanlığı, ABD Hazine Bakanlığı’nın İran petrolü ticareti nedeniyle beş Çinli şirkete uyguladığı yaptırımları tanımayı, uygulamayı veya bunlara uymayı yasaklayan ihtiyati tedbir kararı aldı. Bu karar, “Yabancı Yasaların ve Tedbir Düzenlemelerinin Sınıraşırı Uygunsuz Uygulamasının Önlenmesine İlişkin Yönetmelik” kapsamında yürürlüğe girdi. Bakanlık, ABD’nin bu yaptırım tedbirlerinin uluslararası hukuku ve uluslararası ilişkilerin temel normlarını ihlal ettiğini açıkladı.
Bakanlık açıklamasında, ihtiyati tedbir kararının Çin’in ulusal egemenliğini, güvenliğini ve kalkınma çıkarlarını savunmayı amaçladığı vurgulandı. Ayrıca, Çin vatandaşları, tüzel kişilikleri ve diğer kuruluşlarının meşru haklarını ve çıkarlarını korumayı hedeflediği belirtildi.
ABD Hazine Bakanlığı’na bağlı Yabancı Varlıklar Kontrol Ofisi (OFAC), daha önce Çinli Hengli Petrochemical şirketini “İran’ın petrol sevkiyatında rol oynadığı” gerekçesiyle yaptırım listesine almıştı. Washington yönetimi, Shandong Shouguang Luqing Petrochemical, Shandong Jincheng Petrochemical, Hebei Xinhai Chemical ve Shandong Shengxing Chemical olmak üzere diğer dört şirketi de 2025’ten bu yana benzer gerekçelerle yaptırım kapsamına dahil etmişti.
Resmi gümrük kayıtlarında görünmese de, sektör analistleri Çin’in İran’ın ihraç ettiği petrolün yaklaşık yüzde 80’ini satın aldığını tahmin ediyor. İran petrolünün uluslararası yaptırım altında olması nedeniyle Çin, bu petrolü doğrudan satın almaktan kaçınıyor.
Petrolün büyük bölümü, İran bayraklı gemilerle Malezya açıklarına getiriliyor ve bu ülke üzerinden Çin’e ihraç ediliyor. İhraç edilen petrol, kamuya ait büyük petrol şirketlerinin rafinerileri yerine, genellikle Çin’in kuzeyindeki Şandong eyaletinde bulunan “çaydanlık rafinerileri” adı verilen bağımsız küçük tesislerde işlenerek piyasaya sürülüyor. ABD’nin yaptırım uyguladığı şirketler, bu türden bağımsız rafineri işletmeleri olarak biliniyor.
Çin, İran petrolünü dünya fiyatlarının altında, “petro-yuan anlaşmaları” adı verilen özel düzenlemelerle temin ediyor. Bu anlaşmalar, petrolün yuan cinsinden değerine karşılık Çin’in İran’a imalat ürünleri satmasına dayanıyor.
Yorum Yap