İTÜ’den Prof. Dr. Barış Önol, Karadeniz havzasında yapılan yeni bir çalışmayla sıcaklık artışının aşırı yağışları tetikleyeceği uyarısında bulundu. Gelecekte sıcak hava dalgaları ve sel riskinin artacağı öngörülüyor.
İstanbul Teknik Üniversitesi (İTÜ) Uçak ve Uzay Bilimleri Fakültesi Öğretim Üyesi Prof. Dr. Barış Önol, doktora öğrencisi Mehmet Barış Kelebek ve Bern Üniversitesi’nden Dr. Fulden Batıbeniz’in yaptığı çalışma, yüksek emisyon senaryosu altında Karadeniz havzasında iklim projeksiyonlarını ortaya koydu. Araştırma, 2005-2014 ve 2061-2070 dönemlerini karşılaştırarak gelecekteki iklimsel değişimleri analiz etti.
İki yıl süren çalışmada, kısa süreli şiddetli yağışlar, sıcak hava dalgaları, kar örtüsündeki azalmalar ve mevsimsel yağış rejimindeki değişimler incelendi. Bu faktörlerin Karadeniz’e kıyısı olan ülkeler ile Türkiye’nin Karadeniz, Marmara, Ege, İç Anadolu ve Doğu Anadolu’nun kuzey bölgelerindeki iklim kaynaklı risklere etkileri değerlendirildi.
Çalışma, Karadeniz havzasında ortalama sıcaklıkların kışın 2-4 derece, ilkbaharda yaklaşık 2,5 derece, yazın 3 derece ve sonbaharda 1,5-2,5 derece artacağını öngörüyor. Doğu Anadolu’nun dağlık bölgelerinde sıcaklıklar belirgin şekilde yükselecek, mart ayında bazı yerlerde maksimum sıcaklıklar 7 dereceye kadar çıkabilecek.
Sıcak hava dalgalarının süresinin uzaması, bu artışın önemli sonuçlarından biri olarak gösterildi. Referans dönemde yılda 5-10 gün olan sıcak hava dalgalarının, gelecek projeksiyonlarında yılda yaklaşık 50-55 güne kadar çıkabileceği hesaplandı. Aşırı sıcak günlerin oranında da ciddi artışlar bekleniyor; bu oran bölgenin büyük bölümünde yüzde 18’e, Doğu Anadolu’nun yüksek kesimlerinde ise yüzde 28’e ulaşabilir.
İlkbaharda kar örtüsünde yaklaşık yüzde 20 azalma öngörülürken, bazı yüksek bölgelerde maksimum kar kalınlığı 125 cm’den 80 cm’ye düşebilir. Marmara ve Batı Karadeniz’de yaz yağışlarında yüzde 50’den fazla düşüş, kışın ise bazı bölgelerde yüzde 20’ye varan artış bekleniyor. Bu durumun hem kuraklık hem de ani sel riskini aynı anda artıracağı belirtiliyor.
Araştırmaya göre, Doğu Karadeniz kıyıları, Gürcistan, Romanya’nın bazı bölgeleri, İstanbul ve Marmara çevresi, aşırı hava olayları açısından riskli alanlar olarak öne çıkıyor. İstanbul’da günlük maksimum yağışların mevcut 210 mm seviyesinden gelecekte 437 mm’ye çıkabileceği tahmin ediliyor.
Prof. Dr. Barış Önol, araştırmanın Karadeniz kıyılarında yaşanan sel felaketlerinin ardından şekillendiğini belirtti. Karadeniz bölgesinde şiddetli yağış ve taşkınların arttığını hatırlatan Önol, yüksek çözünürlüklü iklim simülasyonlarıyla bölgenin geleceğinin incelendiğini söyledi.
Önol, 2061-2070 dönemine odaklanmalarının nedenlerini, bu tür çalışmaların yüksek işlem gücü gerektirmesi ve 2060’ların insan ömrü içinde görülebilecek, iklim değişikliği etkilerinin belirginleşeceği bir dönem olması olarak açıkladı. Küresel iklim modellerinin etkilerinin 2040’lardan sonra daha sert hissedileceğini, 2 derece eşiğinin aşılmasının beklendiğini ve simülasyonların 2040 sonrası dünyanın iklimsel olarak daha zor şartlara gireceğini gösterdiğini ekledi.
Yüksek kesimlerdeki hızlı ısınmanın dikkat çekici bir bulgu olduğunu belirten Önol, özellikle Doğu Anadolu ve Yukarı Fırat havzasında mart ayında ekstrem sıcaklıklarda 6-7 derece artış görüldüğünü, bunun temel nedeninin kar örtüsünün erken erimesi olduğunu ifade etti. Sıcak hava dalgalarının sadece yaz aylarıyla sınırlı kalmayıp yıl geneline yayılacağını ve geçmişte 5-10 gün süren bu olayların gelecekte 50-55 güne kadar çıkabileceğini dile getirdi.
Önol, atmosferdeki her 1 derecelik sıcaklık artışının havanın taşıdığı nem miktarını yaklaşık yüzde 7 artırdığını, bu etkinin aşırı yağışları yüzde 15-25’e çıkarabildiğini belirtti. Sıcaklık 2 derece yükselirse aşırı yağışlarda yüzde 30-40 artış beklenebileceğini söyledi. İklim değişikliğiyle mücadelenin sera gazı azaltımıyla sınırlı kalmaması gerektiğini, şehirlerin, altyapının ve tarımın yeni koşullara göre yeniden planlanmasının zorunlu olduğunu vurguladı. Önol, uyum politikalarının artık ertelenemez olduğunu sözlerine ekledi.
Yorum Yap