USD49,14EUR55,17ALTIN6.544,21Istanbul16° Az bulutlu5:05İMSAK'AKALAN SÜRE
Türkiye’nin finans piyasaları 2013’teki dönüşümle İMKB’den Borsa İstanbul’a evrildi. 13 yılda işlem gören şirket sayısı 609’a yükseldi.
İMKB olarak faaliyetlerine başlayan Türkiye’nin borsası, 2013 yılında Sermaye Piyasası Kanunu’ndaki değişikliklerle Borsa İstanbul adını aldı. Bu dönüşümden bu yana geçen 13 yılda, borsada işlem gören şirket sayısı 609’a ulaştı. Kurum, finansal ürün çeşitliliğini ve pazar derinliğini önemli ölçüde artırdı.
Aralık 1985’te resmi olarak açılan İMKB, 3 Ocak 1986’da Cağaloğlu’ndaki binasında 19 hisse senedi ile işleme başladı. Borsa endeksleri 1987’de haftalıktan günlüğe dönüştürüldü. 1993 yılında 50 şirketle bilgisayarlı alım-satım sistemine geçildi.
İMKB, 1993 sonunda ABD Menkul Kıymetler ve Borsalar Federasyonu tarafından “kabul görmüş menkul kıymetler borsası” unvanını aldı. Bu unvanı alan gelişmekte olan borsalar arasında üçüncü sırada yer aldı. 1996’da Uluslararası Pazar bünyesinde Uluslararası Tahvil ve Bono Piyasası kuruldu. Bu piyasada 1997’de Hazine’nin yurt dışında çıkardığı 40 adet uluslararası tahvil işleme alındı. Bu adım, Hazine’ye yurt dışı finansmana erişim için yeni bir kanal sağladı.
İMKB, 2000 yılında Kırgız Borsası’nın sermayesine yüzde 27,4, Bakü Borsası’na ise yüzde 5,26 oranında iştirak etti. 2004’te Borsa Yatırım Fonu Pazarı kuruldu. Takip eden yıl, Hisse Senetleri Piyasası Fon Pazarı’nda Borsa Yatırım Fonları işlem görmeye başladı.
Hisse Senetleri Piyasası’nda 2007’de açılış seansı uygulamasına geçildi. Yıl sonuna doğru seans kapanış saati 17.00’ye uzatıldı. Mayıs 2009’da Kamuyu Aydınlatma Platformu (KAP) devreye alınarak piyasanın şeffaf aydınlatılması sağlandı.
Yapılandırılmış ürünler sınıfındaki varantlar, 2010’da borsada işlem görmeye başladı. Bankalararası Repo-Ters Repo Pazarı 2011’de kuruldu. Bu pazar, bankaların likidite problemlerini kendi aralarında çözmelerine imkan tanıdı. 2012’de İMKB bünyesinde açılan Vadeli İşlem ve Opsiyon Piyasası (VİOP), 2019’da ortalama 5 milyar lira işlem hacmine ulaştı.
İMKB, 5 Nisan 2013’te özel hukuk hükümlerine göre çalışan Borsa İstanbul AŞ’ye dönüştü. Endeks adlarındaki “İMKB” kısaltması “BIST” olarak değiştirildi. Borsa İstanbul, kurum kimliğini yenileyerek lale motifini logosu olarak benimsedi.
Borsa İstanbul ile Nasdaq arasındaki ortaklık kapsamında geliştirilen BISTECH’in ilk fazı, 30 Kasım 2015’te devreye alındı. Borsa İstanbul, bu programın ilk aşamasında 22 yıldır uyguladığı iki seans uygulamasından tek seansa geçti.
Borsa İstanbul AŞ ve bağlı ortaklığı İstanbul Takas ve Saklama Bankası AŞ, Eylül 2018’de swap piyasası kurulmasına yönelik çalışmaları tamamladı. Borsa düzenlemeleri uyarınca işlem yapma yetkisi verilen bankalar ve TCMB’nin işlem gerçekleştirebildiği swap piyasasında, 2019’da TL-dolar ve TL-avro işlemleri günlük 3 milyar doları bulan hacme ulaştı.
Borsa İstanbul, 17 Haziran 2019’da finansal türev ürünlerde, borçlanma araçlarında ve çeşitli finansal sözleşmelerde değişken faiz göstergesi olarak TLREF Türk Lirası Gecelik Referans Faiz Oranı’nı hesaplamaya ve yayımlamaya başladı. TLREF, Türk lirası kısa vadeli referans faiz oranı ihtiyacını karşılamayı amaçlıyor.
Varlık çeşitliliği her geçen yıl artış gösterdi. Emtia sertifikaları pay piyasalarında işleme açılırken, 21 Kasım 2022’de 0,01 gram altının pay piyasalarında alınıp satılmasını sağlayan Darphane Altın Sertifikası “ALTINS1” koduyla borsaya kote edildi.
Mayıs 2023’te Borsa İstanbul’un Avrupa Birliği (AB) sermaye piyasaları düzenleyici otoritesi ESMA tarafından MiFID II ve MiFIR hükümleri çerçevesinde oluşturulan işlem sonrası şeffaflık koşullarını sağlayan pazar yeri statüsü teyit edildi.
Borsa İstanbul, 15 Ağustos 2023 itibarıyla “BIST Geri Alım Endeksi” ve “BIST Temettü 25 Ağırlık Sınırlamalı 10” adlı iki yeni endeksin hesaplanmaya başlanacağını duyurdu. Ayrıca, şirketlerin öz kaynakla finansman sağlamaları amacıyla Girişim Sermayesi Pazarı (GSP) oluşturuldu.
Borsa İstanbul’un 150. kuruluş yıl dönümünün kutlandığı 22 Aralık 2023’te, 1 Kasım 2023’ten itibaren işlem gören 500 payın “BIST 500 Endeksi” kapsamında hesaplanmaya başlanmasına karar verildi. 2024’te bakır vadeli işlem sözleşmeleri 6 Aralık’ta VİOP’ta işleme açıldı.
16 Aralık 2024’ten itibaren Borsa İstanbul’da BIST Spot Gümüş, BIST Spot Platin ve BIST Spot Paladyum endekslerinin hesaplanmaya başlanması kararı alındı. 2026’nın ilk çeyreğinde 14 yeni şirketin borsada işlem görmeye başlamasıyla toplam şirket sayısı 609’a yükseldi. Bu şirketler Yıldız Pazar’da 251, Ana Pazar’da 276 ve Alt Pazar’da 49 olarak dağılıyor.
Yorum Yap