USD49,14EUR55,17ALTIN6.544,21Istanbul17° Az bulutlu1:10GÜNEŞ'EKALAN SÜRE
Bilimsel çalışma: Ozon maruziyeti kanser ölümlerini %80 artırdı. Trafik ve orman yangınları baş sorumlular arasında. İstanbul’da risk yükseldi.
Bilimsel bir çalışma, kısa süreli ozon maruziyetinin kanser türlerine bağlı ölümlerde önemli bir artışa neden olduğunu ortaya koydu. 2000 yılında 261 bin 270 olan ozon bağlantılı ölümler, 2023’te yüzde 80 artışla 469 bin 860’a ulaştı. Trafik ve orman yangınlarından kaynaklanan emisyonlar, bu artışın ana sebepleri arasında gösteriliyor.
Journal of Hazardous Materials bilim dergisinde yayımlanan çalışma, Avustralya, Brezilya, Kanada, Şili, Güney Kore, Meksika, Yeni Zelanda ve Tayland’daki 9 milyon 223 bin 332 kanser ölümünü inceledi. Araştırmada, ozon konsantrasyonlarının metreküp başına 11 mikrogram trafik emisyonlarından, 4,8 mikrogram arazi yangınlarından ve 2,66 mikrogram endüstriyel faaliyetlerden kaynaklandığı belirlendi.
Ozon maruziyetindeki her metreküp başına 10 mikrogramlık artışın, 24 yaygın kanser türündeki ölümlerde yüzde 0,84’lük bir yükselişle ilişkili olduğu saptandı. Bu oran karaciğer kanserinde yüzde 0,42 iken, tiroid kanserinde yüzde 1,43’e kadar çıkabiliyor. Kısa süreli ozon maruziyeti, kanser kaynaklı tüm ölümlerin yüzde 6,37’sini oluşturuyor.
Prof. Dr. Mustafa Özdoğan, ozonun solunum sistemi dışındaki tüm vücut üzerinde sistemik bir karsinojenik katalizör olarak etki gösterdiğini belirtti. Troposferik ozonun, azot oksitler ve uçucu organik bileşiklerin fotokimyasal reaksiyonları sonucu oluşan ikincil bir kirletici olduğunu vurguladı. Ozonun canlı dokular için reaktif ve tahrip edici bir molekül olduğunu söyledi.
Kronik veya tekrarlayan ozon maruziyetinin DNA hasarı, telomer kısalması ve genetik değişimlere yol açarak kanserle ilgili genleri bozduğunu aktaran Özdoğan, bu durumun hastalığın ilerlemesini hızlandırdığını ekledi. Farklı çalışmalarda da ozonun etkilerinin ‘akciğer-karaciğer ekseni’ üzerinden yayıldığı ve karaciğerde lipid metabolizmasını bozarak inflamatuar sinyaller gönderdiği gösterildi.
Türkiye’de ozon kirliliğinde, özellikle İstanbul gibi metropollerde 2024’te bir önceki yıla kıyasla yüzde 10 artış yaşandığına dikkat çekildi. Özdoğan, Türkiye’de ozon için yasal sınır değerinin Dünya Sağlık Örgütü’nün önerdiği seviyenin üzerinde olduğunu belirtti. Kanser hastaları ve risk grubundakiler için ozon maruziyetini en aza indirmenin tedavi başarısını ve yaşam kalitesini artıracağını sözlerine ekledi.
Yorum Yap